Letselschade: wat als een ondernemer al klachten had vóór het ongeval?

Een ongeval kan grote gevolgen hebben voor een ondernemer. Niet alleen lichamelijk en emotioneel, maar ook financieel. Als iemand in loondienst tijdelijk niet kan werken, loopt het loon vaak nog enige tijd door. Voor een zelfstandig ondernemer ligt dat anders. Minder inzetbaarheid kan direct leiden tot omzetverlies, gemiste opdrachten, hogere kosten of zelfs stilstand van het bedrijf.

In letselschadezaken ontstaat dan regelmatig discussie over de vraag: komt de schade echt door het ongeval, of speelden eerdere klachten al een rol? Die vraag is vooral belangrijk bij ondernemers die vóór het ongeval al gezondheidsklachten hadden, zoals rugklachten, nekklachten, psychische klachten, vermoeidheidsklachten of een andere medische voorgeschiedenis.

Dat iemand al klachten had vóór het ongeval, betekent niet automatisch dat er geen recht bestaat op schadevergoeding. Wel maakt het de beoordeling van het causaal verband en de schadebegroting ingewikkelder.

Causaal verband: wat heeft het ongeval veranderd?

In een letselschadezaak moet worden beoordeeld welke schade het gevolg is van het ongeval. Bij een ondernemer met bestaande klachten draait het vaak om de vergelijking tussen twee situaties:

1. de situatie zoals die zich na het ongeval heeft ontwikkeld;
2. de hypothetische situatie zonder ongeval.

Die tweede situatie is per definitie onzeker. Niemand weet precies hoe het bedrijf, de gezondheid en het inkomen van de ondernemer zich zouden hebben ontwikkeld als het ongeval niet had plaatsgevonden. Daarom wordt gekeken naar concrete aanknopingspunten, zoals de medische voorgeschiedenis, de ontwikkeling van de onderneming, eerdere omzetcijfers, opdrachten, groeiambities, werkbelasting, inzet van personeel en de rol van de ondernemer binnen het bedrijf.

De kernvraag is dus niet alleen of er vóór het ongeval al klachten waren. De belangrijkste vraag is: in hoeverre kon de ondernemer ondanks die klachten functioneren, en wat is door het ongeval veranderd?

Bestaande klachten sluiten schadevergoeding niet uit

Verzekeraars wijzen in dit soort zaken vaak op pre-existente klachten. Daarmee worden klachten of beperkingen bedoeld die al vóór het ongeval bestonden. Dat kan terecht relevant zijn, maar het mag niet te snel worden gebruikt als reden om schade af te wijzen.

Een ondernemer kan vóór het ongeval bijvoorbeeld al rugklachten hebben gehad, maar toch volledig hebben gewerkt, opdrachten hebben uitgevoerd en een stabiel of groeiend bedrijf hebben gehad. Als het ongeval vervolgens leidt tot een duidelijke verslechtering, langdurige uitval of verlies van verdienvermogen, kan er nog steeds sprake zijn van schade die aan het ongeval moet worden toegerekend.

Ook kan een ongeval bestaande klachten verergeren. In dat geval gaat het niet om de vraag of de klachten helemaal nieuw zijn, maar om de vraag of het ongeval heeft geleid tot meer klachten, meer beperkingen of een snellere achteruitgang dan zonder ongeval te verwachten was.

De medische voorgeschiedenis moet zorgvuldig worden beoordeeld

Bij ondernemers met eerdere klachten speelt medische informatie vaak een grote rol. Toch moet voorzichtig worden omgegaan met conclusies uit het medisch dossier. Het enkele feit dat iemand eerder bij de huisarts is geweest met rugpijn, stress of vermoeidheid zegt nog niet dat hij of zij zonder ongeval ook zou zijn uitgevallen.

Van belang is onder meer:

• hoe ernstig de eerdere klachten waren;
• of er sprake was van beperkingen in werk of privé;
• of de klachten tijdelijk of structureel waren;
• of de ondernemer vóór het ongeval volledig werkte;
• of er eerdere uitval of omzetdaling was;
• of het ongeval heeft geleid tot een aantoonbare verslechtering.

Een goede medische analyse moet dus worden gekoppeld aan de feitelijke situatie in het bedrijf. Bij ondernemers is dat extra belangrijk, omdat klachten niet altijd direct zichtbaar zijn in loongegevens of verzuimregistraties. Veel zelfstandigen werken door ondanks klachten, nemen minder snel rust en vangen problemen binnen het bedrijf zelf op.

Schadebegroting bij ondernemers is vaak maatwerk

De schade van een ondernemer laat zich niet eenvoudig berekenen. Bij werknemers kan vaak worden gekeken naar het loon vóór en na het ongeval. Bij ondernemers moet veel breder worden gekeken naar de financiële positie van de onderneming.

Denk aan:

• verlies aan omzet of winst;
• gemiste groei;
• weggevallen opdrachten;
• extra inhuur van personeel of derden;
• verminderde inzetbaarheid van de ondernemer;
• vertraging in bedrijfsontwikkeling;
• verlies van goodwill of klanten;
• extra administratieve en organisatorische belasting.

Als er al klachten waren vóór het ongeval, wordt de discussie nog ingewikkelder. De verzekeraar kan stellen dat de onderneming ook zonder ongeval minder goed zou zijn gaan draaien. De ondernemer zal juist willen aantonen dat hij of zij vóór het ongeval, ondanks eventuele klachten, nog goed functioneerde en dat de schade pas daarna is ontstaan.

Daarom zijn niet alleen medische stukken van belang, maar ook jaarrekeningen, aangiften inkomstenbelasting, winst- en verliesrekeningen, offertes, agenda’s, opdrachtbevestigingen, correspondentie met klanten en verklaringen van bijvoorbeeld boekhouders, opdrachtgevers of collega-ondernemers.

De hypothetische situatie zonder ongeval

Een belangrijk onderdeel van de schadebegroting is de vraag wat de ondernemer zonder ongeval waarschijnlijk zou hebben verdiend. Daarbij wordt gekeken naar het verleden, maar ook naar reële toekomstverwachtingen.

Had de onderneming al meerdere jaren stabiele winst? Was er sprake van groei? Waren er concrete plannen voor uitbreiding? Waren er lopende offertes of nieuwe contracten? Had de ondernemer vóór het ongeval al personeel aangenomen of investeringen gedaan? Zulke omstandigheden kunnen belangrijk zijn om aannemelijk te maken dat het inkomen zonder ongeval gelijk zou zijn gebleven of juist zou zijn gestegen.

Tegelijkertijd moet ook rekening worden gehouden met bestaande kwetsbaarheden. Als uit medische informatie en bedrijfsgegevens blijkt dat de ondernemer vóór het ongeval al structureel minder belastbaar was, kan dat gevolgen hebben voor de looptijd of omvang van de schadevergoeding. Het gaat dan om een realistische inschatting, niet om speculatie.

Waarom een gespecialiseerde belangenbehartiger belangrijk is

Juist bij ondernemers met eerdere klachten is deskundige begeleiding van groot belang. De discussie gaat vaak over medische causaliteit, juridische toerekening en bedrijfseconomische schade. Dat zijn specialistische onderwerpen. Een algemene schadebehandelaar of een niet-gespecialiseerde adviseur mist soms de kennis om deze discussie goed te voeren.

Een gespecialiseerde belangenbehartiger kan helpen om de zaak vanaf het begin goed op te bouwen. Dat betekent onder meer: de juiste medische informatie verzamelen, voorkomen dat eerdere klachten verkeerd worden geïnterpreteerd, de bedrijfsgegevens zorgvuldig analyseren en zo nodig een medisch adviseur, arbeidsdeskundige of rekenkundige inschakelen.

Voor ondernemers is het verstandig om te kiezen voor een NIVRE-expert die werkzaam is bij een kantoor met het Nationaal Keurmerk Letselschade. Een NIVRE-expert is gespecialiseerd in personenschade en moet voldoen aan professionele eisen op het gebied van deskundigheid, ervaring en permanente educatie. Het Nationaal Keurmerk Letselschade stelt daarnaast kwaliteitseisen aan de organisatie, de werkwijze en de behandeling van letselschadezaken.

Dat is belangrijk, omdat een ondernemer in een letselschadezaak vaak tegenover een professionele verzekeraar staat. Die verzekeraar beschikt over schadebehandelaars, medisch adviseurs en rekenkundigen. Een goede belangenbehartiger zorgt ervoor dat de ondernemer niet alleen staat in die discussie.

Voorkom dat eerdere klachten te zwaar worden aangezet

Een veelvoorkomend risico is dat eerdere klachten achteraf groter worden gemaakt dan ze in werkelijkheid waren. In medische dossiers staan vaak korte notities, bijvoorbeeld over rugpijn, stress of vermoeidheid. Zonder context kunnen die notities een vertekend beeld geven.

Een gespecialiseerde belangenbehartiger zal daarom kijken naar het complete verhaal. Kon de ondernemer nog werken? Was er sprake van uitval? Werden opdrachten uitgevoerd? Was de omzet stabiel? Waren er beperkingen die daadwerkelijk invloed hadden op het bedrijf? Die feitelijke context is essentieel om te voorkomen dat de medische voorgeschiedenis ten onrechte wordt gebruikt om schadevergoeding te beperken.

Ook kan een belangenbehartiger erop letten dat de discussie niet alleen medisch wordt gevoerd. In letselschadezaken gaat het uiteindelijk om de gevolgen van het ongeval voor het functioneren en het inkomen. Bij ondernemers moet dat altijd worden beoordeeld in samenhang met de onderneming.

Tijdig hulp inschakelen

Voor ondernemers is het verstandig om na een ongeval snel advies in te winnen. Niet pas als de discussie met de verzekeraar is vastgelopen, maar juist aan het begin. De eerste maanden na een ongeval zijn vaak bepalend voor de bewijspositie.

Belangrijk is om goed vast te leggen welke werkzaamheden niet meer lukken, welke opdrachten zijn gemist, welke kosten zijn gemaakt en welke hulp is ingeschakeld. Ook is het verstandig om contact met de boekhouder of accountant te zoeken, zodat de financiële gevolgen goed kunnen worden onderbouwd.

Hoe langer daarmee wordt gewacht, hoe lastiger het kan worden om achteraf aan te tonen wat het ongeval precies heeft betekend voor het bedrijf.

Conclusie

Een ondernemer die vóór een ongeval al klachten had, staat niet met lege handen. Bestaande klachten kunnen relevant zijn, maar sluiten schadevergoeding niet uit. De vraag is vooral wat het ongeval heeft veranderd in de gezondheid, de belastbaarheid en de financiële positie van de ondernemer.

Juist omdat de beoordeling complex is, is gespecialiseerde hulp belangrijk. Een NIVRE-expert bij een kantoor met het Nationaal Keurmerk Letselschade kan helpen om de medische, juridische en bedrijfseconomische aspecten goed in kaart te brengen. Dat vergroot de kans op een zorgvuldige beoordeling en een schadevergoeding die recht doet aan de werkelijke gevolgen van het ongeval.